تبلیغات
مقالستان؛ رسانه علمی ایرانیان - رنســــانس آسیا ایده ای برای رشد اقتصادی
مقالستان؛ رسانه علمی ایرانیان
با قدرت بیشتر با هیات علمی علوم
 
تاریخ : یکشنبه 28 آذر 1389 | نویسنده : محمد سعید مسلمی

شرق آسیا ، بعد از پشت سرنهادن منطقه ای بحران مالی اواخر دهه 1990 اکنون به مدد اقتصادهای نوآور و رقابتی خود در حال تغییر شکل یافتن می باشد. 

بر اساس گزارش بانک جهانی، اکنون اغلب این کشورها با تغییرات داخلی جدیدی روبرویند و مسائلی همچون نابرابری ، به مخاطره افتادن وفاق اجتماعی ، فساد و مشکلات زیست محیطی در حال شدت یافتن می باشند. «ایده هایی برای رشد اقتصادی » که توسط تیم بانک جهانی به دکتر « هومی خاراس» اقتصاددان ارشد در خصوص مسائل شرق آسیا و حوزه اقیانوس آرام و دکتر «ایندرمیت گیل» صورت گرفته است ـ بعد از گزارش مهم بانک در سال 1993 تحت عنوان «معجزه اقتصادی آسیایی» - نخستین تحلیل گسترده نیروهای جدید و تغییراتی محسوب می شود که در سطح منطقه رخ داده است.

در اجلاس اخیر صندوق بین المللی پول و بانک جهانی در سنگاپور مشخص گشت قاره آسیا پس از پشت سرنهادن موفقیت آمیز دو موج همگرایی ـ نخست با بازارهای جهانی و سپس در سطح منطقه ای ـ اکنون نیازمند آن است تا به سمت موج سوم همگرایی خیز بردارد و آن همگرایی در سطح داخلی خواهد بود.

دکتر «خاراس» عقیده دارد: به دلیل رشد اقتصادیی که به دلیلی همگرایی جهانی و منطقه ای حادث شده، ظرف چندسال آینده تقریبا" هر شهروند کشورهای در حال توسعه شرق آسیا ، در کشوری زندگی خواهد کرد که دارای سطح درآمدی متوسط خواهد بود. وی می افزاید: این چالش های توسعه ای در کشورهای برخوردار از سطح درآمد متوسط به طور چشمگیری پیچیده خواهد بود و کشورها ناگزیرند استراتژی های خاص خود را برگزینند.

این گزارش می افزاید: جریانات منطقه ای کالاها ، امور مالی و تکنولوژی حتی به کشورهای کوچک آسیایی نیز کمک خواهد کرد تا از مزایای «صرفه جویی در مقیاس » بهره مند شده و هر چه بیشتر به سمت همگرایی تشویق شوند. اما در عین حال ، اذعان می دارد این تدابیر بایستی با اقداماتی در سطح داخلی حمایت شوند تا فشارها کاهش یاقته و موجب گردد رشد سریع اقتصادی به روند خود ادامه دهد. اغلب این دستورکارها نیازمند ساخت شهرهایی پویا ، تحقق همبستگی اجتماعی و استقرار دولت پاک می باشد.

دکتر »گیل» نیز عقیده دارد: شهرها در مرکز ثقل استراتژی های توسعه، همگرایی بین المللی ، سرمایه گذاری و نوآوری قرار دارند. وی در ادامه می افزاید: شرق آسیا در انتظار بزرگترین جابجایی جمعیت طول تاریخ از روستاها به مناطق شهری قرار دارد. انتظار می رود تا 20 سال‌آینده ، ماهانه 2 میلیون نفر بر جمعیت شهرنشین آسیای شرقی افزوده شود. این نکته بدان مفهوم است که جهت ساختن شهرهایی پویا - که در سطح داخلی با دیگر شهرها مرتبط است و هم با جهان خارج در ارتباط نزدیکی قرار می گیرد- باید رشد اقتصادی تداوم یابد و وفاق اجتماعی هم تقویت شود.

این گزارش نیروهایی را تحلیل می کند که شرق آسیا را تغییر داد و نتیجه گیری می کند که چشم انداز اقتصادی امروز کاملا" با گذشته متفاوت است و دلیل آن را هم‌ آثار « صرفه جویی در مقیاس» عنوان می کند.این امر سبب شده است موفقیت های شرق آسیا تداوم یابد و به سمت الگوها تجاری میان منطقه ای سوق یابد تا شبکه های تولید منطقه تقویت شده و تمرکز بیشتری بر مهارت های بالاتر و تولید فن آوری صورت گیرد . همچنین فرآیند نوآوری ها تقویت شده و ساختارهای بانکی و اعتباری از سلامتی بیشتری برخوردار شوند.

دکتر« خاراس» می گوید: با تمام این موارد ، آسیا اکنون کاملا" در آستانه تحولات جدیدی قرار دارد: یک رنسانس. آسیای کهن همانند تمثیل معروف قوهای بلندپرواز است که کشورهای بزرگ صنعتی آن به سمت کشورهایی که سطح دستمزدشان کم است ، حرکت می کنند.آسیای جدید بسیار نوآور و شبکه ای است. بزرگترین ویژگی آن فضای تجاری بسیار رقابتی است که تولید و فرآوری کالاهای جدید را تشویق می کند و در چنین فضایی، نیروی کار قادر خواهد بود ایده های نوینی را ارائه کند.

گزارش بانک جهانی حاکی از آن است که قاره آسیا باید بر رشد اقتصادی مبتنی بر دانش ، شرایط جغرافیایی و اجتماعی متمرکز شود و سیاست های عمومی آن در راستای تامین منافع جمعی و به صورتی عادلانه تنظیم شود. بانک جهانی برای شمار زیادی از کشورهای منطقه که دارای درآمد متوسط هستند، توصیه می کند که مدیریت شهرهای کوچک و متوسط در سرتاسر مرزهای ملی بهبود یابد، خدمات اجتماعی در دسترس همگان قرار گیرد و بر شفافیت بیشتر و مسئولیت پذیری در سطح دولت های ملی و محلی متمرکز شد. بانک جهانی همچنین تاکید می کند که استقرار دولت پاک مستلزم داشتن آمادگی جهت رویارویی با موانع و مشکلات یادشده می باشد. این امر اکنون در بسیاری از کشورهای منطقه در دست اقدامبوده و اغلب در حال گذار از «حکومت متکی بر فرد» به « حکومت قانون » هستند. یا به قول چینی ها از «رنژی » به « فاژی» .

استراتژی های جدید لازمه تداوم معجزه اقتصادی آسیا

رشد اقتصادی قوی در شرق آسیا طی سه ماهه نخست سال 2006 به این منطقه کمک کرد تا قریب به 25 میلیون نفر از فقر شدید رهایی یابند. ولی از گزارش بانک جهانی سال2006 پیرامون وضعیت منطقه شرق آسیا و اقیانوس آرام چنین بر می آید که در شش ماهه نخست سال تمامی آسیایی ها به ویژه 2/9 درصد از مردم کشورهای در حال توسعه قاره به طور یکسان از رشد اقتصادی 8 درصدی اقتصادهای نوظهور منطقه بهره مند نخواهند شد.

« خاراس» می گوید: طی سال جاری ، تاثیر رشد اقتصادی واقعا" قوی منطقه بر فقر نسبت به سال های گذشته کم رنگ بوده است. وی می افزاید: بالغ بر 4 میلیون نفر در اندونزی در دامن فقر افتاده اند زیرا قیمت برنج سیر صعودی به خود گرفته و معادل یک سوم سطح قیمت های سال 2005 بر قیمت این کالا افزوده شده است.در گزارش بانک جهانی آمده است: به رغم رشد اقتصادی قابل توجه، شکاف میان فقیر و غنی در شرق آسیا و بین مناطق شهری و روستایی افزایش نشان می دهد. «میلان براهامبات» اقتصاددان ارشد پیرامون مسائل شرق آسیا و یکی از تهیه کنندگان این گزارش می گوید: فقر شدید در میان اقلیتی دیده می شود که فاقد زمین های حاصلخیز ند و از خدمات اجتماعی بی بهره اند. هنوز هم شرق آسیا در زمره مناطقی قرار دارد که سطح درآمدش متوسط می باشد و انتظار کاهش رشد اقتصادی منطقه در سال 2007 هم می تواند بر این وضعیت تاثیر منفی بر جای نهد. او پیش بینی می کند: نُـه دهم مردمان ساکن شرق آسیا تا سال 2010 در کشورهایی زندگی خواهند کرد که دارای سطح درآمدی متوسط خواهند بود.

براساس این گزارش، شدت یافتن همگرایی در منطقه شرق آسیا باعث تشدید رقابت در سرتاسر منطقه خواهد شد و چین با رشد اقتصادی دو رقمی اش (3/11درصد) در سه ماهه سوم سال 2006 در صدر کشورهای آسیایی قرار خواهد داشت .این میزان، بالاترین سطح رشد این کشور در دهه گذشته محسوب می شود ولی این رقم طی سه ماهه سوم به 4/10 درصد تنزل خواهد کرد.رشد سریع اقتصادی خود مهم ترین عامل رشد تجارت میان منطقه ای محسوب می شود. ویتنام ، کامبوج ، جمهوری خلق لائوس و مغولستان نیز بین 7 تا 9 درصد رشد را تجربه خواهند کرد. این چهار کشور به همراه چین طی 5 سال گذشته در میان کشورهای منطقه از سریع ترین آهنگ رشد اقتصادی برخوردار بوده اند.

چین به عنوان «تولید کننده و کارگاه » بازارهای جهانی شناخته شده است و 55 درصد صادرات این کشور را کالاهایی تشکیل می دهد که توسط شرکت های بزرگ اروپایی به این کشور وارد شده و پس از فرآوری مجددا" به بازارهای جهانی صادر می شود. تولیدات الکترونیک و صنایع برخوردار از تکنولوژی های پیشرفته 35 درصد صادرات این کشور در سال 2005 را تشکیل داد در حالی که این رقم در اوایل دهه 1990 حدود 7 درصد بوده است .قطعات و لوازم یدکی تقریبا" 80 درصد واردات صنایع پیشرفته چین از سایر کشورهای شرق آسیا را شامل می شود. بخشی که در خلال 15 سال گذشته سهم آن در واردات چین به طور روزافزونی سیر صعودی به خود گرفته است.

« براهامبات» می گوید: گر چه بازار بزرگ داخلی چین و تجارت با ژاپن واروپا این کشور را در مقابل نوسانات اقتصاد ایالات متحده در سال 2007 محافظت می کند ولی شرکای تجاری منطقه ای چین به دلیل کاهش حجم تجاریشان با ایالات متحده در مقابل نوسانات یادشده آسیب پذیرترند. وی می افزاید: رشد اقتصادی چین به طور کلی وابسته به صادرات نیست چون این کشور از بازار داخلی بسیار مناسبی برخوردار است.

کاهش رشد اقتصادی ایالات متحده «ممکن است اندکی باعث کاهش رشد اقتصادی چین شود ولی در مجموع احتمال دارد این کشور رشد اقتصادی قدرتمندش را حفظ کند.اما این امر برای سایر اقتصادهای منطقه چندان با اهمیت نخواهد بود. زیرا بخش اعظم صادرات این کشور ها به سوی ایالات متحده روانه می شود گرچه یکی از بزرگترین بازار صادراتی آنها چین می باشد. اگر در این میان اقتصاد ایالات متحده دچار رکود شود ، بدشانسی مضاعفی است.« براهامبات » می گوید: قیمت های بالای نفت در نیمه نخست سال جاری موجب افزایش نرخ های بهره و کاهش هزینه های مصرف کننده را فراهم آورد و انتظار می رود سطوح کنونی قیمت های نفت همچنان پایدار باقی بماند.

«خاراس» می گوید: گر چه نرخ فقر در اغلب کشورهای منطقه سیر نزولی دارد ]شمار مردمانی که با 2 دلار در روز زندگی می کنند به 550 میلیون نفر (3/29درصد) کاهش یافته است[ ولی منطقه با چالش های فراوانی از قبیل مهاجرت گسترده و رو به تزاید جمعیت از مناطق زوستایی به مناطق شهری روبرو است. به عنوان مثال مهاجرت به شهرها افزایش نابرابری ها در مناطق شهری چین را به دنبال داشته و مهاجران روستایی اغلب امکان دسترسی به تسهیلات و مراقبت های بهداشتی و مدارس ودولتی را ندارند. این گزارش می افزاید: قریب به 150 میلیون نفر از آنان «جمعیت شناور» نامیده می شوند که در محل سکونتشان نیز از نظر دسترسی به فرصت های اقتصادی متحمل تبعیض و نابرابری هستند.

« خاراس» می گوید: ظرف یک یا دو دهه آینده در سرتاسر شرق آسیا همه ساله حدود 25 میلیون نفر و به طور میانگین ماهانه 2 میلیون نفر به سمت شهرها روانه خواهند شد.اغلب این مهاجرتها در شهرهایی روی خواهد داد که کمتر از یک میلیون نفر جمعیت دارند و این امر مشکلات خاصی را به مدیریت شهرها تحمیل خواهد کرد.او می افزاید: من فکر می کنم در کوتاه مدت چالش عمده شرق آسیا ، چالش در زمینه همگرایی داخلی باشد.این بدان معنی است که پیوستگی شهرها و بخشهایی که در مسیر های عمده تجاری قرار ندارند، به بهبود مدیریت شهرها و نیز مدیریت اقتصادی منجر شده و به جذب سرمایه گذاریهای جدید، مدیریت اجتماعی و ارائه هرچه بهتر خدمات کمک خواهد کرد.

این نکته بیانگر داشتن بخش مالی جدید، باثبات و پایدار است که قادر خواهد بود شرکت های جدیدی را پایه گذاری کند تا پویایی را به اقتصادهای نوین عرضه نماید و به معنای مقابله با نابرابریهای اجتماعی در سطح وسیع خواهد بود که امکان ارائه خدمات اجتماعی بهتر را فراهم می سازد و احتمالا" به آن مفهوم است که اقدام جهت مقابله با نابرابری های فراوان وگسترده با فساد توام است زیرا رشد اقتصادی چشمگیر شرق آسیا فرصت های مناسبی را هم برای پول سازی فراهم خواهد آورد و این امر، خود زمینه ای برای وقوع فساد است و همچنین به منظور پوشش نهادن بر سطوح فساد، تمرکز زدایی بسیار آسانتر خواهد شد.

« خاراس» می گوید : بانک توسعه آسیا در تمامی کشورهای منطقه به گونه ای سخت درگیر این مسائل است و قصد دارد به آنان کمک کند تا از اقتصادهایی که توسط قانون انسانی اداره می شود به سمت جامعه ای حرکت کند که تحت حاکمیت قانون قرار دارند.انتقالی که بسیار سریع صورت نمی گیرد.این امر تلاش های وسیعی را می طلبد تا بر چالش ها و موانع پیروز شویم. رهبری قدرتمندانه واقعا" بسیار مهم می باشد اما پس از آن فشارها برای افزایش شفافیت ها ، مالیه عمومی و سیاست عمومی و مسئولیت پذیری مقامات در برابر شهروندان بیشتر خواهد شد.





طبقه بندی: اقتصاد، 
آرشیو مطالب
آخرین مطالب
پیوند های روزانه
ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب ارسال شده: عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :